RADUL-BEGOV KONAK (18.VEK)


„Ninucina kuća“ ili „Čardak“ jedna je od najstarijih građevina u Zaječaru. Jedan je od retko sačuvanih spomenika orijentalnog građevinarstva u Timočkoj krajini i, uz „Tursku vodenicu“, jedine su arhitektonske građevine turskog neimarstva sačuvane do danas.

Spominje se 1784. godine u izveštaju austrijskog oficira Pokornog. Prema legendi, pripadao je nepoznatom turskom begu. Po oslobođenju Timočke krajine od Turaka, 1833. godine, bio je u vlasništvu zaječarskog trgovca, najimućnijeg Grljanca, Radula Gligorijevića, po kome je i dobio ime. (Njegovom imenu Zaječarci su dodali nadimak beg jer je stanovao u velikoj turskoj kući uživajući kao beg, ili po tome što je u njoj ranije živeo turski beg.) Do polovine XX veka, vršene su razne izmene i prepravke pojedinih prostorija za potrebe stanara, posebno prizemnog dela – za korisnike lokala, što je imalo uticaja na njegovu estetsku i kulturnu vrednost. Stavljen je pod zaštitu države nakon 1947. godine na inicijativu beogradskog profesora Vujadinovića.

Poslednji vlasnici Radul-begovog konaka bili su Milenko Radulović, sudija u Gornjem Milanovcu, i Milenija Radulović, službenica u Zaječaru – potomci Radula Gligorijevića. Milenko je svoj deo konaka poklonio zaječarskoj opštini, a Milenija je za svoju polovinu dobila odgovarajuću naknadu. Nakon iseljavanja lokala i stana na spratu, ovaj objekat postaje deo Narodnog muzeja u Zaječaru. Godine 1975. je započeta a 1976. završena rekonstrukcija i adaptacija čardaka.

Do tada, u njenom prizemlju su se nalazile kazandžijska, kujundžijska zanatska i obućarska radnja, dok je sprat korišćen za stanovanje. Kada je reč o prizemnom delu, namena je tokom mnogih decenija menjana, tako da se teško može utvrditi čemu je prvobitno služio. Neki od izvora navode da je krajem XVIII veka ovde bilo „tursko svratište“, što bi značilo da je prizemlje služilo za prihvat putnika prolaznika, za njihovo konačenje i opskrbu hranom i drugim potrebama. Prilikom rekonstrukcije, pronađeni su tragovi kovačkog ložišta, te se može pretpostaviti da je u nekom trenutku tu postojala kovačnica. Zanimljivo je da je na spratu, pored odaja za odmor i boravak, postojao i hamam (tursko kupatilo), jedan od obaveznih pratećih elemenata stambenih objekata stare turske kuće.

Na spratu se danas nalazi stalna enterijerna postavka: salon Hadži-Pavlovića, trpezarija, „devojačka“, „turska“ i „arapska“ soba sa drvorezbarenim nameštajem. Ovaj nameštaj pripadao je Stanimiru Nešiću (preminuo 1945. godine), velikom akcionaru i predsedniku Upravnog odbora pivare zaječarskog industrijskog udruženja. Salonski nameštaj pripadao je porodici Hadži-Pavlović, dok se pored nameštaja može videti i portret Mileve Hadži-Pavlović, kćerke čuvenog trgovca Cvetka Miladinovića. Postavka odslikava uticaj Orijenta na unutrašnje uređenje srpskih kuća, naročito u gradskim sredinama.

U prizemlju se nalazi galerija koja je pored likovnih izložbi domaćin brojnim drugim raznovrsnim programima. U periodu 2008-2011. godine urađena je nova sanacija objekta. Prostor ispred ulaza je već generacijama omiljeno mesto okupljanja mladih Zaječaraca i Zaječarki.


IZVORI:

Suzana Antić, Jelena Ilić, Nina Pogarčić: Zaječar čudesna priča – Iz života u Zaječaru 1466-2006. godine. Narodni muzej, Zaječar, 2013.

Stevan Veljković: Iz starog Zaječara: rodovi i porodice, građevine i radovi, Zaječar, 2002.

Zvanična internet stranica: http://www.muzejzajecar.org/index.php/izlozbe/radul-begov-konak

RADUL-BEGOV KONAK

RADUL-BEGOV KONAK

Ninucina kuća ili Čardak jedna je od najstarijih građevina u Zaječaru. Jedan je od retko sačuvanih spomenika orijentalnog građevinarstva u Timočkoj Krajini i, uz „Tursku vodenicu“, jedine arhitektonske građevine turskog neimarstva sačuvane do danas.

1770
Podržite sređivanje i oživljavanje javnih prostora u Zaječaru! Donirajte sredstva u Fond "Obnova"

DONIRAJ
Podelite:

Još zanimljivih lokacija


MUŠKA OSNOVNA ŠKOLA

ZGRADA OŠ „DESANKA MAKSIMOVIĆ“ (1904)

Jedna od najimpresivnijih školskih građevina sa početka XX veka, u njoj su se ovim redosledom nalazi...

Sala bioskopa "Timok"

BIOSKOP „TIMOK“ (1924-2010)

Najpoznatiji zaječarski bioskop radio je na ovoj adresi gotovo čitav vek - od 1924. do 2010. godine....

Milanče Lalović, Gimnazija

ZGRADA OŠ „LJUBA NEŠIĆ“ (1892)

Tokom svoje istorije, bila je dom zaječarskoj Gimnaziji (1893-1959), Srednjoj ekonomskoj školi (1946...

Matična biblioteka "Svetozar Marković"

ZGRADA MATIČNE BIBLIOTEKE „SVETOZAR MARKOVIĆ“ (1935)

Zaječarska biblioteka spada među najstarije institucije kulture u gradu, sa tradicijom dugom preko 1...